Khoảng lắng với “Chân trần Chí thép”

VH- Đó là khoảng lắng của người xem nghĩ suy về cuộc trường chinh của dân tộc, sự cống hiến của thế hệ cha anh đối với công cuộc dựng nước, giữ nước và trách nhiệm công dân đối với công cuộc đổi mới đất nước, mà thông điệp của phòng trưng bày chuyên đề “Chân trần Chí thép” đã cho tôi và khách tham quan cảm nhận xen lẫn những trải nghiệm.

Phòng trưng bày đang diễn ra tại di tích Nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội), tự thân đã đem đến một không gian đầy cảm xúc và cảm xúc ấy được dâng trào khi nghe thuyết minh viên nói về các chủ đề, qua những tấm ảnh tư liệu, những hiện vật giản dị, dường như có một sự đối lập giữa cuộc chiến tranh vệ quốc thần kỳ, vĩ đại của dân tộc với những con người quá đỗi gần gụi, với những vật chứng bình thường vẫn làm nên sự diệu kỳ của một cuộc chiến tranh không cân sức.

Mở đầu phòng trưng bày là chủ đề Theo dấu chân Người. Tư liệu, hình ảnh, hiện vật đã thể hiện đậm nét dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh gắn liền với chiến thắng vĩ đại của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ 20.

Từ trong ngục tối là nội dung thứ hai, phản ánh sự hy sinh dũng cảm, lòng kiên trung bất khuất, chí sáng tạo tuyệt vời của người chiến sĩ cách mạng trong nhà lao đế quốc. “Nơi hầm tối là nơi sáng nhất” được khắc họa như một phương châm sống để biến nhà tù thành trường học cách mạng, nơi rèn luyện, đào tạo ra lớp lớp cán bộ lãnh đạo xuất sắc cho cách mạng. Đó là chất thép được tôi rèn trong lò lửa của những nhà tù đế quốc: Hỏa Lò, Sơn La, Côn Đảo, Khám Lớn và Nhà Lao Thừa Phủ. Những người chiến sĩ được luyện tôi trong những trường học đặc biệt ấy, giúp cho họ trưởng thành và trở thành những nhà cách mạng kiên trung, có tầm nhìn chiến lược, nắm vững và vận dụng sáng tạo đường lối của Đảng, một lòng đi theo con đường mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn. Chính họ đã góp phần viết nên lịch sử rạng rỡ trong hai cuộc trường chinh đầy gian khó và hào hùng, từ Điện Biên Phủ đến khải hoàn ca giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Chân trần chí thép là nội dung thứ ba, khắc họa chân dung những vị tướng lĩnh, mang trong mình phẩm chất “Nhân - Trí - Dũng”. Đó là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Chí Thanh, Văn Tiến Dũng, Chu Huy Mân, Hoàng Văn Thái… Họ là những học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, những nhà tham mưu chiến lược, cầm quân tài tình, chỉ huy nghiêm khắc, nhưng vẫn hết mực thương yêu chiến sĩ, gần gũi nhân dân. Họ là những người tiên phong, sẵn sàng xả thân trên chiến trường và lan tỏa chí thép đến toàn dân.

Những con người ấy, xuất phát điểm là những người “chân trần”, nhưng bước vào cuộc chiến họ có “chí thép”. “Chí thép” ấy đã kết tinh và bùng cháy thành sức mạnh phi thường, giúp họ vượt qua mọi gian nan, đạp bằng mọi thử thách, để cuối cùng giành độc lập, hạnh phúc cho nhân dân.

Du khách nước ngoài tham quan trưng bày Ảnh: Trần Huấn

Bản lĩnh trí tuệ Việt Nam là nội dung cuối của chuyên đề với sự thể hiện ý chí sắt đá của nhân dân Việt Nam, kiên cường chiến đấu, lập nên những chiến thắng vĩ đại, giành độc lập tự do cho dân tộc. Những chiến thắng ấy tạc vào lịch sử, qua khúc hoàn ca của nhà thơ Tố Hữu

“Bác Hồ ơi! Toàn thắng về ta

Chúng con đến, xanh ngời ánh thép”

Thắng lợi của hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ là niềm tự hào, là điểm tựa tinh thần để toàn Đảng, toàn dân, toàn quân bước vào thời kỳ đổi mới, công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước với bản lĩnh tự tin và kiêu hãnh của một dân tộc khiến kẻ thù phải nể phục: “Người ta có thể đánh bại được một đội quân chứ không thể đánh bại được một dân tộc” (Tướng De Castries - Tổng tư lệnh quân đội viễn chinh Pháp tại chiến trường Điện Biên Phủ), hay như lời Bộ trưởng Bộ quốc phòng Mỹ Robert S. Mc Namara: “Những người cộng sự của tôi trong chính quyền John F. Kenedy và Lyndon. B. Johnson là một nhóm người đặc biệt… Tại sao nhóm người giỏi nhất và thông minh nhất ấy lại mắc sai lầm ở Việt Nam? Chúng tôi mắc nợ với các thế hệ tương lai trong việc giải thích tại sao lại mắc sai lầm như vậy?”.

Hai cuộc trường chinh vệ quốc của dân tộc Việt Nam đã có một khoảng lùi trên dưới nửa thế kỷ và đến hôm nay, tại phòng trưng bày chuyên đề này, những chặng mốc quan trọng nhất phần nào được tái hiện với những con người, sự kiện đầy ắp chất liệu lịch sử, hẳn sẽ có rất nhiều ý nghĩa đối với thế hệ hôm nay, đặc biệt là những bạn trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước.

TS. PHẠM QUỐC QUÂN